Vảy nến và viêm da cơ địa là hai bệnh da viêm mạn tính thường gặp ở trẻ em. Tuy nhiên, do có nhiều điểm giống nhau trong biểu hiện lâm sàng, việc chẩn đoán và điều trị ở trẻ gặp không ít khó khăn. Nếu không được phát hiện và điều trị sớm, các bệnh này có thể ảnh hưởng đến thể chất, tâm lý và chất lượng cuộc sống của trẻ.
Vảy nến chủ yếu liên quan đến hoạt hóa trục miễn dịch Th17/IL-17/IL-23, làm tăng sinh tế bào da quá mức, hình thành các mảng da đỏ, dày, bong vảy trắng.
Viêm da cơ địa chủ yếu do rối loạn miễn dịch Th2/IL-4/IL-13, gây ngứa dữ dội, viêm mạn tính và suy yếu hàng rào bảo vệ da.
Mặc dù khác nhau về cơ chế, trẻ em có thể xuất hiện các biểu hiện lâm sàng chồng lấp, khiến việc phân biệt trở nên phức tạp. Đặc biệt, tình trạng “viêm da dạng vảy nến” (biểu hiện vừa giống vảy nến, vừa giống viêm da cơ địa) không hiếm gặp ở trẻ, càng làm tăng nguy cơ chẩn đoán sai.
Vảy nến trẻ em thường gặp ở độ tuổi 5 - 10, với các mảng đỏ, vảy trắng ở da đầu, khuỷu tay, đầu gối. Yếu tố khởi phát thường gặp là viêm họng do liên cầu, stress hoặc chấn thương da.
Viêm da cơ địa trẻ em xuất hiện sớm hơn, thường trong giai đoạn 3 - 5 tháng tuổi. Biểu hiện là mảng da đỏ, ngứa, từ nâu đỏ đến nâu sẫm, hay gặp ở mặt, cổ và các nếp gấp da. Yếu tố khởi phát thường gặp là các dị nguyên từ môi trường, chất kích ứng, khô da.
Một thể ít gặp hơn là vảy nến ở vùng nếp gấp, thường thấy ở bẹn, nách hoặc sau gối, gây nên những mảng da đỏ, bong vảy. Điểm khác biệt là vảy nến thường bong vảy rõ nhưng ít ngứa, trong khi viêm da cơ địa lại đặc trưng bởi ngứa dữ dội.
Chính sự chồng lấp biểu hiện này khiến việc chẩn đoán trở nên khó khăn, dẫn đến việc lựa chọn và theo dõi điều trị cũng phức tạp hơn.
Nghiên cứu cho thấy trẻ mắc vảy nến có nguy cơ cao hơn bị béo phì, rối loạn lipid máu, kháng insulin và các hội chứng chuyển hóa khác. Đây là những yếu tố làm tăng nguy cơ tim mạch và đái tháo đường sau này. Viêm da cơ địa cũng có liên quan đến hen phế quản, viêm mũi dị ứng và các bệnh dị ứng khác. Do vậy, việc chẩn đoán không chỉ dừng lại ở tổn thương da, mà còn cần đánh giá sức khỏe tổng thể của trẻ.
Hiện nay, chẩn đoán chủ yếu dựa trên lâm sàng và khai thác bệnh sử. Một số công cụ hỗ trợ như soi da (dermoscopy) hoặc sinh thiết da (đặc biệt là sinh thiết bằng punch) có thể giúp phân biệt rõ hơn, nhưng sinh thiết thường không phù hợp cho trẻ nhỏ vì có thể gây đau, sẹo hoặc sang chấn tâm lý. Do đó, nhu cầu phát triển các phương pháp chẩn đoán không xâm lấn an toàn và chính xác đang được đặt ra cấp thiết.
Điều trị cần cá thể hóa theo từng trẻ, dựa trên mức độ bệnh, yếu tố khởi phát và bệnh đi kèm.
Với vảy nến, thường khởi đầu bằng thuốc bôi corticoid hoặc vitamin D. Trường hợp nặng có thể dùng methotrexate, cyclosporine hoặc thuốc sinh học như Etanercept, Adalimumab, Ustekinumab, Secukinumab, Ixekizumab. Quang trị liệu bằng tia UV cũng có vai trò, nhưng cần cân nhắc vì chi phí cao, mất nhiều thời gian đi lại, trong khi hiệu quả thường cần một thời gian dài mới thấy rõ.
Với viêm da cơ địa, trọng tâm là phục hồi và tăng cường hàng rào bảo vệ da bằng kem dưỡng ẩm, giảm viêm bằng corticoid bôi, thuốc ức chế calcineurin. Với thể nặng, dupilumab - thuốc sinh học ức chế IL-4/IL-13 đã cho thấy hiệu quả. Ngoài ra, có thể bổ sung liệu pháp hỗ trợ như chống oxy hóa, vitamin D, nhưng hiệu quả còn cần nghiên cứu thêm.
Vảy nến và viêm da cơ địa ở trẻ em là hai bệnh lý mạn tính, khó phân biệt và dễ nhầm lẫn. Thách thức lớn nhất nằm ở chẩn đoán chính xác và lựa chọn phác đồ điều trị phù hợp.
Để giúp trẻ có cuộc sống khỏe mạnh hơn, các bác sĩ, phụ huynh và cộng đồng cần nhận biết sớm triệu chứng, tăng cường thăm khám chuyên khoa da liễu, tuân thủ điều trị lâu dài và hỗ trợ tâm lý, giảm gánh nặng tinh thần cho trẻ.
Việc cá thể hóa điều trị không chỉ giúp kiểm soát bệnh tốt hơn mà còn cải thiện chất lượng cuộc sống, giảm nguy cơ biến chứng lâu dài cho các em nhỏ.
Patra, P., Harrison, T., & Khoury, M. (2025). Challenges in diagnosis and treatment of pediatric psoriasis and atopic dermatitis. Archives of Dermatological Research, 317(1), 393.
Bệnh viện Da Liễu TP.HCM đảm bảo an toàn, bảo mật thông tin của người bệnh khi đăng ký khám chữa bệnh bằng CCCD hoặc ứng dụng VNeID.
Lưu ý: Tất cả thông tin, hình ảnh trên Website, Fanpage, YouTube, TikTok của Bệnh viện Da Liễu TP. Hồ Chí Minh thuộc bản quyền của Bệnh viện Da Liễu TP. Hồ Chí Minh. Ghi rõ nguồn “Bệnh viện Da Liễu TP. Hồ Chí Minh” khi phát hành lại thông tin, hình ảnh từ các kênh truyền thông của Bệnh viện.
-------------------
BỆNH VIỆN DA LIỄU TP.HCM CHỈ CÓ DUY NHẤT 1 CƠ SỞ! MỌI THÔNG TIN BẤT KỲ VỀ 1 CƠ SỞ - CHI NHÁNH NÀO KHÁC TRỰC THUỘC CỦA BỆNH VIỆN ĐỀU LÀ GIẢ MẠO!
Địa chỉ: Số 2, đường Nguyễn Thông, Phường Xuân Hòa (Phường Võ Thị Sáu, Quận 3 cũ), TP.HCM
Chăm sóc khách hàng (trong giờ hành chính, từ thứ 2 đến thứ 6): 028.3930.8131 (nhấn phím 0)
Liên hệ ngoài giờ hành chính, thứ 7, chủ nhật: 0901.365.638
Fanpage Bệnh viện Da Liễu TP.HCM: https://www.facebook.com/benhviendalieutphcm/
YouTube Bệnh viện Da Liễu TP.HCM: https://www.youtube.com/channel/UCt4M5jArf_1Pf5CNWRYOGag
TikTok Bệnh viện Da Liễu TP.HCM: https://www.tiktok.com/@benhviendalieuhcm
Zalo Bệnh viện Da Liễu TP.HCM: https://zalo.me/1948803500975685916
